Αφιέρωμα στην Οκτωβριανή επανάσταση "Τώρα αποφάσιζαν οι από κάτω. Και όλος ο κόσμος έγινε άνω κάτω. Μια νέα εποχή ανατέλλει…"


ΑΦΙΕΡΩΜΑ
Η  ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
"Τώρα αποφάσιζαν οι από κάτω. Και όλος ο κόσμος  έγινε άνω κάτω. Μια νέα εποχή ανατέλλει…"
 
Καθώς ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος με τις τρομακτικές του απώλειες και ήττες στα πεδία των μαχών και τα δεινά, την πείνα και τις κακουχίες τράβαγε σε μάκρος, γινόταν όλο και λιγότερο δημοφιλής –τόσο στο μέτωπο όσο και στα μετόπισθεν.

Στις πόλεις, η έλλειψη τροφίμων έγινε κανόνας. Ο πληθωρισμός και η έλλειψη καυσίμων έγιναν μόνιμα γνωρίσματα της ζωής των εργατών στα αστικά κέντρα. Η αντιπολιτευτικές φωνές άρχισαν να πληθαίνουν στα εργοστάσια και το στρατό. 

  Προς το τέλος του 1916, η ιδέα του «πολέμου μέχρις εσχάτων» και «μέχρι την τελική νίκη» είχε ήδη υπονομευθεί σε μεγάλος βάθος. Τα αντιπολεμικά αισθήματα είχαν φουντώσει. Οι μάζες των εργαζομένων είχαν καταληφθεί από απόγνωση και μίσος. Η κυβέρνηση σκλήρυνε τις μεθόδους καταστολής των μεμονωμένων εκδηλώσεων διαμαρτυρίας. Έντονες επιθέσεις εξαπολύθηκαν εναντίον μας, μέσω του Τύπου και των οργανώσεων που δούλευαν «για την οργάνωση της άμυνας.» Χρησιμοποιήθηκαν όλα τα μέσα: κατηγορίες για προβοκάτσια, για δωροληψίες και συνομωσίες με τους Γερμανούς. Αλλά ούτε η συκοφαντία μπόρεσε να φρενάρει το εργατικό κίνημα: όπως και τα υπόλοιπα τεχνάσματα της μπουρζουαζίας, απέτυχε να επηρεάσει το προλεταριάτο.[1]

Προοίμιο για την επανάσταση του Φλεβάρη, αποτέλεσαν μια σειρά από απεργίες και διαδηλώσεις στην Πετρούπολη για να τιμηθεί η επέτειος της Ματωμένης Κυριακής του 1905. Το απεργιακό κίνημα απλώθηκε και βάθυνε από την ώρα που η γιγάντια Μεταλλουργία Πουτίλοφ κήρυξε λοκ-άουτ, απαντώντας, έτσι, στο αίτημα των εργατών για αυξήσεις στις αποδοχές τους. Στις 23 του Φλεβάρη –Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας– οι γυναίκες που δούλευαν στις υφαντουργίες ξεχύθηκαν στους δρόμους του Πέτρογκραντ απαιτώντας ψωμί. Οι εργάτριες της υφαντουργίας στην Πετρούπολη κατέβηκαν σε απεργία και παρέσυραν μαζί τούς υπό μπολσεβίκικη καθοδήγηση μεταλλουργούς εργάτες του τομέα του Βίμποργκ. Μέχρι να τελειώσει η μέρα, 90.000 εργάτες απεργούν και τα αρχικά συνθήματα για ψωμί πολιτικοποιούνται σε «κάτω ο πόλεμος» και «κάτω η μοναρχία». Η κυβέρνηση φοβούμενη μήπως το πεζικό στασιάσει στέλνει του κοζάκους εναντίον των διαδηλωτών, οι οποίοι αντιμετωπίζονται με γενναιότητα από αυτούς και αυτοί αρνούνται να πυροβολήσουν τα πλήθη.

   Η αποσύνθεση των ενόπλων δυνάμεων του Τσάρου έγινε φανερή στους διαδηλωτές. Στους δρόμους της Νέβσκι Προσπέκτ, στο Πέτρογκραντ, ένας μπολσεβίκος εργάτης είδε τις μπροστινές σειρές του πλήθους σπρωγμένες απ’ όσους βρίσκονταν πιο πίσω, να πλησιάζουν όλο και περισσότερο σε έναν κλοιό στρατιωτών: Οι αιχμές από τις ξιφολόγχες ακουμπούσαν τα στήθη της πρώτης σειράς των διαδηλωτών. Από πίσω ακούγονταν επαναστατικά τραγούδια, μπροστά επικρατούσε σύγχυση. Γυναίκες, με δάκρυα στα μάτια, φώναζαν στους στρατιώτες: «Σύντροφοι, πετάξτε τις ξιφολόγχες σας, ενωθείτε μαζί μας!» Οι στρατιώτες είχαν συγκινηθεί. Έριχναν κλεφτές ματιές ο ένας στον άλλο. Την επόμενη στιγμή, μια ξιφολόγχη υψώνεται αργά πάνω από τους ώμους των διαδηλωτών που πλησιάζουν. Ακούγονται βροντώδεις επιδοκιμασίες. Το πλήθος θριαμβευτικά, χαιρετίζει τα αδέλφια του τα ντυμένα με τους γκρίζους στρατιωτικούς χιτώνες. Οι στρατιώτες ανακατεύονται ελεύθερα με τους διαδηλωτές.[2]


   Άλλες τρεις τέτοιες μέρες, κι όλα τελείωσαν για τον Τσάρο. Τη νύχτα της 26ης, τα εφεδρικά τάγματα του συντάγματος Βολίνσκι στασίασαν. Το επόμενο πρωί σκότωσαν τον διοικητή τους και προσχώρησαν στις εργατικές διαδηλώσεις. Ο στρατηγός Καμπάλοφ, διοικητής της στρατιωτικής φρουράς του Πέτρογκραντ, το βράδυ της 27ης το παραδέχτηκε: «Δεν μπορώ να επιτύχω την αποκατάσταση της τάξης στην πρωτεύουσα. Η μία μετά την άλλη, οι περισσότερες μονάδες πρόδωσαν το καθήκον τους, αρνούμενες να πολεμήσουν τους εξεγερμένους». Η ταχύτητα της στρατιωτικής ανταρσίας ήταν εκπληκτική. Στις 26 Φλεβάρη, υπήρχαν εξακόσιοι στασιαστές. Τρεις μέρες αργότερα ολόκληρη η φρουρά του Πέτρογκραντ, 170.000 άνδρες, είχε στασιάσει. 

Στις 26 Φλεβάρη, ο Μιχαΐλ Ροντζιάνκο, πρόεδρος της Κάτω Δούμας, τηλεγράφησε στον Τσάρο: «Αναρχία στην πρωτεύουσα, παράλυση στην κυβέρνηση... πυροβολισμοί στους δρόμους... ανεφοδιασμός σε τρόφιμα και καύσιμα εντελώς αποδιοργανωμένος... η γενική δυσαρέσκεια αυξάνεται... πρέπει χωρίς καθυστέρηση να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση που θα έχει την εμπιστοσύνη όλης της χώρας. Οποιοσδήποτε δισταγμός σημαίνει θάνατο. Προσεύχομαι στο Θεό, αυτήν την ώρα να μη θεωρηθεί υπεύθυνος για όλα ο μονάρχης.»  Η απάντηση του Τσάρου ήταν να καθυστερήσει το άνοιγμα της Δούμας. Τα μέλη της, τα είχαν χαμένα. «Δεν θέλω να εξεγερθώ» αναφωνούσε ο Ροντζιάνκο.
«Δεν είμαι αντάρτης. Δεν έχω κάνει επανάσταση κι ούτε σκοπεύω να κάνω... Δεν είμαι επαναστάτης. Δεν θα εξεγερθώ κατά της ανώτατης εξουσίας. Δε θέλω. Όμως, δεν υπάρχει πλέον κυβέρνηση. Πέφτουν όλα επάνω μου... Όλα τα τηλέφωνα χτυπάνε. Όλοι με ρωτούν τι να κάνουν. Τι πρέπει να πω; Μήπως θα έπρεπε να παραιτηθώ; Να νίψω τας χείρας μου; Να αφήσω τη Ρωσία χωρίς κυβέρνηση; Στο κάτω-κάτω, πρόκειται για τη Ρωσία! Δεν έχουμε όλοι ένα καθήκον προς τη χώρα μας; Τι πρέπει να κάνω; Πείτε μου, τι;» Τελικά, ο Ροντζιάνκο έστειλε κι άλλο τηλεγράφημα, εκλιπαρώντας τον Τσάρο να παρέμβει: «Η κατάσταση επιδεινώνεται. Άμεσα μέτρα απαραίτητα, γιατί αύριο θα είναι πολύ αργά. Έφτασε η ύστατη ώρα, κρίνεται η μοίρα της χώρας και της δυναστείας». Ο Τσάρος, προσεκτικός και οξυδερκής όπως πάντα, παρέμεινε ασυγκίνητος. «Αυτός ο χοντρο-Ροντζιάνκο έστειλε πάλι κάτι ανοησίες στις οποίες ούτε που σκοπεύω να απαντήσω», σχολίασε στον Κόμη Φρέντερικς, υπουργό της αυλής. Η ηλιθιότητα του Τσάρου πέτυχε έναν πραγματικά αξιοσημείωτο άθλο: εξανάγκασε την πλειοψηφία των μελών της Δούμας να πάνε ενάντια στις επιθυμίες του. Όμως, η κατάσταση απαιτούσε αποφασιστικότητα… Στις 27 Φλεβάρη, τα μεσάνυχτα, οι επικεφαλής της Δούμας ανακήρυξαν τη δημιουργία προσωρινής κυβέρνησης. Η πρόθεσή τους ήταν φανερή, όπως την εξέθετε ο Μιλιούκοφ, ηγέτης του αστικού Κόμματος Καντέτ: «Για να κατευθύνουν σ’ έναν ειρηνικό δρόμο τη μεταβίβαση της εξουσίας, μιας εξουσίας που προτίμησαν να τη λάβουν από την κορυφή κι όχι από τη βάση». Η Δούμα δεν είχε άλλη επιλογή από το «να πάρει στα χέρια της την εξουσία και να προσπαθήσει να χαλιναγωγήσει την αυξανόμενη αναρχία», έγραψε ο Ροντζιάνκο, Καθώς οι ηγέτες της Δούμας ανακοίνωναν τη δημιουργία νέας κυβέρνησης, ο τελευταίος των Ρομανόφ κατέγραφε τα υπερήφανα επιτεύγματα της τελευταίας του νύχτας στην εξουσία: «Διάβασα πολλά για τον Ιούλιο Καίσαρα, και κοιμήθηκα πολύ και βαθιά»![3]

  Σχηματίζεται κυβέρνηση των Καντέ και των μοναρχικών υπό τον πρίγκιπα Λβοφ, από τη μία, και σοβιέτ των εξεγερμένων, από την άλλη. Εγκαθιδρύεται ένα ιδιόμορφο δυαδικό καθεστώς εξουσίας. Οι αστικές δυνάμεις συνεχίζουν τον πόλεμο ελπίζοντας ότι μια νίκη μέσα σε κατάσταση σωβινιστικής ευφορίας θα πνίξει την επανάσταση. Η προσωρινή κυβέρνηση, όμως, αντιμετωπίζει μια κατάσταση που η εξουσία υπόκειται στον  συνεχή  έλεγχο ή αναίρεση από τα σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών, που σαν θύελλα συγκροτούνται από τους κάτω.

Στις 6 του Μάρτη, ο Λένιν τηλεγραφεί, μέσω Στοκχόλμης, στην Πετρούπολη: «H τακτική μας: ολοκληρωτική δυσπιστία, καμιά υποστήριξη στη νέα κυβέρνηση· υποπτευόμαστε ιδιαίτερα τον Κερένσκι· εξοπλισμός του προλεταριάτου –μόνη εγγύηση· άμεσες εκλογές στη Δούμα της Πετρούπολης· καμιά προσέγγιση με άλλα κόμματα». Με την άφιξη του αρχίζει μια πορεία προετοιμασίας της σοσιαλιστικής επανάστασης, σε όλα τα επίπεδα, από τους μπολσεβίκους.

Χαρακτηριστική της στροφής που επιβάλλεται στην πολιτική ατζέντα είναι το επεισόδιο με την άφιξη του στην Πετρούπολη. Η περιγραφή της επίσημης προϋπάντησης που έγινε στη λεγόμενη αυτοκρατορική αίθουσα του σταθμού της Φινλανδίας αποτελεί μια πολύ ζωντανή σελίδα στις αναμνήσεις του Σουχάνοβ. «Μέσα στην αυτοκρατορική αίθουσα μπήκε, ή καλύτερα έτρεξε ο Λένιν, φορώντας καπέλο μελόν, με πρόσωπο ασάλευτο, έχοντας στο χέρι μια μεγαλοπρεπή ανθοδέσμη. Σταματώντας το τρεχαλητό του καταμεσής στην αίθουσα, στάθηκε μπροστά στον Τσχέϊτζε σα να ʽχε πέσει πάνω σ’ ένα εμπόδιο ολότελα απροσδόκητο. Και κει, ο Τσχέϊτζε, χωρίς ν’ αφήσει το κατσούφικο ύφος του, είπε την ακόλουθη “φιλοφρόνηση”, διατηρώντας όχι μόνο το πνεύμα, όχι μόνο τη σύνταξη, μα και τον τόνο ενός μαθήματος ηθικής: “Σύντροφε Λένιν, εξ ονόματος του Σοβιέτ της Πετρούπολης και ολόκληρης τις Επανάστασης, χαιρετίζουμε τον ερχομό σας στη Ρωσία... Όμως φρονούμε ότι το κύριο καθήκον της επαναστατικής δημοκρατίας είναι για την ώρα να υπερασπίσουμε την επανάστασή μας απ’ όλες τις επιθέσεις που θα μπορούσαν να στραφούν εναντίον της, τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό. Ελπίζουμε ότι θα επιδιώξετε μαζί μας αυτούς τους σκοπούς”. Ο Τσχέΐτζε σώπασε. Τα ʽχασα μπροστά σε κείνη την απροσδόκητη επίπληξη». Μα ο Λένιν, ολοφάνερα, ήξερε πολύ καλά πως να φερθεί απέναντι σε όλα εκείνα. H στάση του ήταν στάση ανθρώπου που δεν τον αγγίζει τίποτα απ’ ό,τι γίνεται γύρω του: κοίταζε από δω κι από κει, εξέταζε τα πρόσωπα, σήκωνε ακόμα τα μάτια προς το ταβάνι της ʺαυτοκρατορικήςʺ αίθουσας, τακτοποιούσε την ανθοδέσμη του (που δεν εναρμονιζότανε καθόλου με το σύνολό του) κ’ έπειτα, γυρίζοντας κιόλας ολότελα τις πλάτες στην αντιπροσωπία της Εκτελεστικής Επιτροπής, απάντησε έτσι: “Αγαπητοί σύντροφοι, στρατιώτες, ναύτες και εργάτες, είμαι ευτυχισμένος να χαιρετώ σε σας τη νικηφόρα ρωσική επανάσταση, να σας χαιρετώ σαν την πρωτοπορία του παγκόσμιου προλεταριακού στρατού... Ο πειρατικός ιμπεριαλιστικός πόλεμος είναι η αρχή ενός εμφύλιου απ’ άκρη σ’ άκρη της Ευρώπης... Δεν είναι μακριά η ώρα που στην έκκληση του συντρόφου μας Καρλ Λήμπκνεχτ, οι λαοί θα στρέψουνε τα όπλα τους ενάντια στους εκμεταλλευτές καπιταλιστές. H ρωσική επανάσταση που έγινε από σάς άνοιξε μια καινούργια εποχή. Ζήτω η παγκόσμια σοσιαλιστική επανάσταση!”.

  Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτήν την ομιλία που μας κεραυνοβόλησε, που αιφνιδίασε και κατέπληξε όχι μόνον εμένα, έναν αιρετικό που βρέθηκε εκεί πέρα τυχαία, αλλά όλους τους αληθινούς πιστούς. Είμαι βέβαιος ότι κανείς δεν ήταν προετοιμασμένος για κάτι παρόμοιο. »[4]

    Με τον ερχομό του Λένιν αλλάζει και η στάση των μπολσεβίκων ως προς τα καθήκοντα της περιόδου και ριζοσπαστικοποιείται. «Στη στάση μας απέναντι στον πόλεμο, που από την πλευρά της Ρωσίας και με τη νέα κυβέρνηση του Λβοφ και Σία παραμένει αναμφισβήτητα ληστρικός ιμπεριαλιστικός πόλεμος, εξαιτίας του καπιταλιστικού χαρακτήρα αυτής της κυβέρνησης, είναι απαράδεκτες και οι ελάχιστες παραχωρήσεις στον ʺεπαναστατικό αμυνιτισμόʺ» … «Η ιδιομορφία της σημερινής στιγμής στη Ρωσία βρίσκεται στο πέρασμα από το πρώτο στάδιο της επανάστασης που έδωσε την εξουσία στην αστική τάξη εξαιτίας της ανεπαρκούς συνειδητότητας και οργάνωσης του προλεταριάτου, στο δεύτερο στάδιό της που πρέπει να δώσει την εξουσία στα χέρια του προλεταριάτου και των φτωχών στρωμάτων της αγροτιάς. Το πέρασμα αυτό το χαρακτηρίζει, από το ένα μέρος, ένα μέγιστο όριο νομιμότητας (από όλες τις εμπόλεμες χώρες η Ρωσία είναι σήμερα η πιο ελεύθερη χώρα του κόσμου), από το άλλο μέρος, η έλλειψη βίας πάνω στις μάζες και, τέλος, η ανεπίγνωστα καλόπιστη στάση των μαζών απέναντι στην κυβέρνηση των κεφαλαιοκρατών, των χειρότερων εχθρών της ειρήνης και του σοσιαλισμού.» … «Καμιά υποστήριξη στην Προσωρινή κυβέρνηση. Να εξηγούμε τον ολότελα ψεύτικο χαρακτήρα όλων των υποσχέσεών της...» «τα Σοβιέτ των Εργατών Βουλευτών (ΣΕΒ) είναι η μόνη δυνατή μορφή επαναστατικής κυβέρνησης» και γιʼ αυτό πρέπει να ξεφύγουν από την επιρροή της αστικής τάξης που η πλειοψηφία της, από τους λαϊκούς σοσιαλιστές και τους σοσιαλιστές-επαναστάτες ως την Οργανωτική Επιτροπή (Τσχεΐτζε, Τσερετέλι κ.τ.λ.), τον Στεκλόφ κ.τ.λ., εξασφαλίζει.

  Κατάργηση της αστυνομίας, του στρατού, της υπαλληλίας. Η αμοιβή όλων των υπαλλήλων, που όλοι τους θα είναι αιρετοί και ανακλητοί σε κάθε στιγμή, να μην ξεπερνά τη μέση αμοιβή ενός καλού εργάτη. Στο αγροτικό πρόγραμμα μεταφορά του κέντρου βάρους στα Σοβιέτ των βουλευτών εργατών γης. Δήμευση όλης της γης των τσιφλικάδων. Εθνικοποίηση όλης της γης της χώρας, διάθεση της γης από τα τοπικά Σοβιέτ των εργατών γης και των αγροτών βουλευτών. Άμεση συγχώνευση όλων των τραπεζών της χώρας σε μια πανεθνική τράπεζα και άσκηση ελέγχου πάνω σε αυτήν απομέρους του Σοβιέτ των Εργατών Βουλευτών. …Όχι «εισαγωγή» του σοσιαλισμού, σαν άμεσο καθήκον μας, αλλά άμεσο πέρασμα μόνο στον έλεγχο της κοινωνικής παραγωγής και της διανομής των προϊόντων από μέρους των Σοβιέτ των Εργατών Βουλευτών. Άμεση σύγκλιση συνεδρίου, αλλαγή του μίνιμουμ προγράμματος, αλλαγή του ονόματος του κόμματος, ανανέωση της διεθνούς.[5]

  Η πόλωση των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων συνεχίζεται. Η επιρροή των μπολσεβίκων συνεχώς διευρύνεται. Στους δύο μήνες που ακολούθησαν τον Φλεβάρη, ο αριθμός των μελών του διογκώθηκε από τις 24.000 στις 80.000. Και, τέλος, ο Λένιν είχε τεράστιο πολιτικό βάρος στα μάτια των βασικών στελεχών του Μπολσεβίκικου Κόμματος και κατάφερε να αλλάξει την πολιτική του κόμματος χωρίς απώλειες.

  Η διάλυση του στρατού συνεχίζεται και, μετά τον Απρίλη, μεγάλες αγροτικές εξεγέρσεις γίνονται σε πολλές περιοχές. Η κυβέρνηση προσπαθεί να διευρύνει τη βάση της για να ελέγξει τις κοινωνικές αντιδράσεις. Συμμετέχουν, από το τέλος Απρίλη, και οι μενσεβίκοι και οι σοσιαλεπαναστάτες που είχαν την πλειοψηφία στα σοβιέτ. Η μετατόπιση των διαθέσεων των μαζών προς τα αριστερά συνεχίζεται. Τον Ιούλιο, η σύγκρουση οξύνεται. Στις 4 Ιουλίου, ένα εκατομμύριο διαδηλωτές στην Πετρούπολη απαιτούν τον τερματισμό του πολέμου και την πτώση της κυβέρνησης. Οι συγκρούσεις έχουν εκατοντάδες νεκρούς. Αν οι μπολσεβίκοι απαιτούσαν την πτώση της προσωρινής κυβέρνησης, αυτή θα ήταν τελειωμένη. Θεωρούσαν, όμως, ότι οι συνθήκες δεν ήταν ώριμες σε όλη τη Ρωσία για τη νίκη της επανάστασης. Έτσι, κάλεσαν σε αυτοσυγκράτηση τις μάζες των εργατών και των στρατιωτών.

  Η προσωρινή κυβέρνηση κηρύττει παράνομο το κόμμα των μπολσεβίκων, εκδίδει εντάλματα για τους κυριότερους ηγέτες του, απαγορεύει τις εφημερίδες του και καταστρέφει τα τυπογραφεία τους. Αντί να μειώσει, δυναμώνει την πεποίθηση του κόσμου ότι τη μόνη διέξοδο μπορούν να την προσφέρουν οι μπολσεβίκοι. Ο αριθμός των μελών τους από 24.000 τον Μάρτη, και 80.000 τον Μάιο, έφθασε σε 240.000 τον Αύγουστο και τον Οκτώβρη 350.000. Η επιρροή των μενσεβίκων στα σοβιέτ εκμηδενίζεται και ένα μεγάλο μέρος των σοσιαλεπαναστατών στρέφονται προς τους μπολσεβίκους.

  Από τη μεριά της αστικής τάξης γίνεται προσπάθεια με τη βίαιη καταστολή να ελεγχθεί το κίνημα. Ο στρατιωτικός διοικητής της Πετρούπολης οργανώνει πραξικόπημα με τη βοήθεια των στρατηγών και την υποστήριξη μεγάλων επιχειρηματιών και της κυβέρνησης Αγγλίας και Γαλλίας. Η αντίδραση ήταν άμεση με μια αλλαγή τακτικής που καλούσε σε μέτωπο όλων των δυνάμεων που αντιστρατεύονται το πραξικόπημα και ταυτόχρονα την επικράτηση της άποψης: «Ακόμα και τώρα, δεν πρέπει να υποστηρίξουμε την κυβέρνηση του Κερένσκι. Αυτό θα ήταν ενάντια στις αρχές μας... Θα πολεμήσουμε, πολεμάμε τον Κορνίλοφ, όπως κάνουν και τα στρατεύματα του Κερένσκι, αλλά δεν υποστηρίζουμε τον Κερένσκι. Αντίθετα, ξεσκεπάζουμε την αδυναμία του».[6]

  Οι μπολσεβίκοι μπαίνουν μπροστά και οργανώνουν τη λαϊκή αντίσταση. “Οι σιδηροδρομικοί εκείνες τις μέρες έκαναν το καθήκον τους: κατά μυστήριο λόγο τα στρατεύματα στην πορεία τους ανακάλυπταν ότι κινούνταν σε λάθος πορεία. Συντάγματα να φτάνουν σε λάθος μεραρχία. Πυροβολικό να ακολουθεί αδιέξοδο δρόμο, τα επιτελεία να μην μπορούν να επικοινωνούν με τις μονάδες τους. Όλοι οι μεγάλοι σιδηροδρομικοί σταθμοί είχαν τα δικά τους σοβιέτ, τις δικές τους επιτροπές εργατών. Οι τηλεγραφητές τούς κρατούσαν ενήμερους για όλα τα γεγονότα, κινήσεις και αλλαγές ενώ εμπόδιζαν τις διαταγές του Κορνίλοφ να μεταδοθούν. Πληροφορίες άσχημες για τους Κορνιλοφιστές έπαιρναν αμέσως έκταση, πολλαπλασιάζονταν, διασκορπίζονταν, τοιχοκολλούνταν και περνούσαν από στόμα σε στόμα. Οι μηχανικοί, οι σταθμάρχες, οι λιπαντές έγιναν προπαγανδιστές της αντίστασης. Μέσα σ' αυτή την ατμόσφαιρα ήταν αναγκασμένοι οι σχηματισμοί του Κορνίλοφ να προχωρήσουν ή μάλλον να καθηλωθούν”.[7] Όταν οι ναύτες του Αβρόρα (όλοι μπολσεβίκοι) ανέλαβαν την περιφρούρηση της έδρας της κυβέρνησης από τους Κορνιλωφικούς, άρχισε να γίνεται καθαρό σε όλους τους εργάτες ότι μόνο η αποφασιστική δράση για κατάληψη της εξουσίας δεν θα άφηνε την αντεπανάσταση να τους αρπάξει από το λαιμό. Έτσι, οι εργατικές μάζες χάνοντας την εμπιστοσύνη προς τα συμφιλιωτικά κόμματα, προσέγγιζαν, όλο και περισσότερο, τους μπολσεβίκους. Το πραξικόπημα κατέρρευσε.

  Τα γεγονότα αναδείχνουν με σαφήνεια ότι, αν η επαναστατική διαδικασία δεν προχωρήσει, η επανάσταση θα χαθεί. Οι μάζες των καταπιεσμένων πιέζουν και προσδοκούν από τους μπολσεβίκους διέξοδο.

  Την 1η του Σεπτέμβρη, οι μπολσεβίκοι κέρδισαν την πλειοψηφία στο Σοβιέτ της Πετρούπολης. Ακολούθησε το Σοβιέτ της Μόσχας, στις 5 του Σεπτέμβρη. Απʼ ότι φαίνεται θα κατακτήσουν την πλειοψηφία στο συνέδριο των Σοβιέτ. Από την άλλη μεριά, ο Κερένσκι συγκεντρώνει όλη την εξουσία στα χέρια του. Ο Λένιν από την παρανομία στην Φινλανδία πιέζει για την προετοιμασία της επανάστασης. Οι μενσεβίκοι φέρανε στις 9 του μήνα στο Σοβιέτ μια πρόταση για την δημιουργία "Επαναστατικής Στρατιωτικής Επιτροπής", (ΕΣΕ) που θα είχε σαν καθήκον της την υπεράσπιση της πρωτεύουσας με τη βοήθεια οπλισμένων εργατικών αποσπασμάτων. Πρώτη δουλειά της Επιτροπής ήταν να αρνηθεί να υπακούσει στην εντολή της κυβέρνησης να αποσταλούν τα 2/3 της φρουράς της Πετρούπολης στο μέτωπο. Μια τέτοια μαζική ανυπακοή ήταν πραγματικά η πρώτη πράξη της εξέγερσης και μαζί η πρώτη νίκη.

  Ο Κερένσκι απαιτεί να αναχωρήσουν όλα τα επίφοβα συντάγματα για το δυτικό μέτωπο, αδιαφορώντας αν καταληφθεί η Πετρούπολη από τους Γερμανούς για να πλήξει το επαναστατικό κίνημα. Τα «σίγουρα» γιʼ αυτόν που καλεί από το μέτωπο αποδεικνύονται το αντίστροφο.

   Στις 10 του Οκτώβρη, του 1917, συνήλθε η ιστορική συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος των μπολσεβίκων, η οποία και αποφάσισε την εξέγερση και την κατάληψη της εξουσίας. Είναι, όμως, ειρωνεία της ιστορίας ότι η συνεδρίαση αυτή έγινε στο σπίτι του μενσεβίκου Σουχάνοφ, που η γυναίκα του ήταν μέλος των μπολσεβίκων. «Ω καινούργιοι αστεϊσμοί της εύθυμης μούσας της Ιστορίας -ανέφερε αργότερα ο ίδιος ο Σουχάνοφ- εκείνη η αποφασιστική συνεδρίαση των ανώτερων ηγητόρων έγινε σπίτι μου, πάντα στον ίδιο δρόμο, Κάρποβκα 32 (διαμέρισμα 31), μα όλα αυτά γίνονταν χωρίς να ξέρω τίποτα!» Η απόφαση παίρνεται με πλειοψηφία 10 υπέρ 2 κατά (Ζηνόβιεφ, Κάμενεφ) οι οποίοι και δημοσιοποιούν τη διαφωνία τους εξοργίζοντας τον Λένιν, που τους αποκαλεί απεργοσπάστες της επανάστασης.
  23-24 Οκτώβρη: Η κυβέρνηση του Κερένσκι προσπαθεί για τελευταία φορά να αντιδράσει. Η ΕΣΕ κηρύσσεται παράνομη, οι εφημερίδες των Μπολσεβίκων σφραγίζονται και πάλι. Όμως, ο κύβος έχει πια ριφθεί.

25 Οκτώβρη: Την ημέρα που είχε οριστεί για την έναρξη του 2ου Συνεδρίου των Σοβιέτ, τα κυριότερα σημεία της πρωτεύουσας πέφτουν στα χέρια των εξεγερμένων χωρίς να πέσει ούτε μια ντουφεκιά. Το μοναδικό άξιο λόγου στρατιωτικό επεισόδιο έχει να κάνει με την άμυνα των Χειμερινών Ανακτόρων του τσάρου, όπου είχαν καταφύγει κάποια από τα μέλη της κυβέρνησης και των δημοτικών αρχών. Τα υπερασπίζονται μερικές εκατοντάδες ευέλπιδες και ένα τάγμα γυναικών. Οι «σίγουρες» μονάδες του Κερένσκι! Λίγες ώρες μετά την έναρξη του συνεδρίου, τα ανάκτορα καταλαμβάνονται με αιφνιδιαστική έφοδο. Μια καινούρια εποχή ξεκινούσε. «Επίσημη πρώτη» της επανάστασης στο συνέδριο των Σοβιέτ, σε περιγραφή του Τζον Ριντ (Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας του χρονικού της επανάστασης, "Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο"): «Και να στο  βήμα ανεβαίνει ο Λένιν.
Στάθηκε ακουμπώντας στην άκρη του βήματος και κοιτάζοντας με μισόκλειστα μάτια τη μάζα των αντιπροσώπων περίμενε χωρίς να ακούει, όπως φαίνεται, τις αυξανόμενες επευφημίες που κράτησαν κάμποσα λεπτά. Όταν σταμάτησαν,  είπε σύντομα και απλά: "Τώρα πια είναι καιρός να προχωρήσουμε στην ανοικοδόμηση της σοσιαλιστικής τάξης πραγμάτων". Νέο συγκλονιστικό πανδαιμόνιο ανθρώπινης θύελλας.  ʺΠρώτη μας δουλειά πρέπει να είναι τα πραχτικά μέτρα για την πραγματοποίηση της ειρήνης…ʺ Με λιτές φράσεις ανακοινώνει το πρόγραμμα που για μήνες περίμενε να ακούσει η χώρα: Άμεσες διαπραγματεύσεις με τους εμπόλεμους λαούς και τις κυβερνήσεις τους, αποκλεισμός κάθε μορφής προσαρτήσεων, κατάργηση της μυστικής διπλωματίας, δημοσίευση όλων των ως τότε μυστικών συμφωνιών. "Τώρα έχουμε ανατρέψει την κυβέρνηση των τραπεζιτών. Αυτό μας δίνει το δικαίωμα να καλέσουμε τους άλλους λαούς να κάνουν το ίδιο. Έχουμε κάθε ελπίδα να νικήσουμε".» Πρώτες αποφάσεις. Για την ειρήνη: ομόφωνα. Ο Τζον Ριντ, συνεχίζει να  διηγείται: «Απότομα, από μια γενική παρόρμηση, βρεθήκαμε όλοι όρθιοι πιάνοντας τους συναρπαστικούς τόνους της Διεθνούς. Ένας ψαρομάλλης στρατιώτης έκλαιγε σαν μικρό παιδί... Η Αλεξάνδρα Κολλοντάι σκούπιζε αργά-αργά τα δάκρυα της… κάποιος φώναξε από τις πίσω σειρές: “Σύντροφοι, ας θυμηθούμε εκείνους που πέσαν για τη λευτεριά”. Και εμείς τραγουδήσαμε το πένθιμο εμβατήριο… Ο Λένιν διάβασε το διάταγμα για τη γη… Ψηφοφορία στις δύο η ώρα τη νύχτα το διάταγμα για τη γη: ένα κατά… Τώρα αποφάσιζαν οι από κάτω. Και όλος ο κόσμος  έγινε άνω κάτω. Μια νέα εποχή ανατέλλει…» [8]

                                                           Αλέξανδρος Καπακτσής







[1] Αλεξάντερ Σλιάπνικοφ, (μπολσεβίκος ηγέτης της εποχής) «Στις παραμονές του 1917: Αναμνήσεις από την επαναστατική παρανομία» (Allison and Busby, Λονδίνο, 1982), σελ. 224.

[2] Kochan, Lionel Russia in revolution: 1890-1918 Weidenfeld and Nicolson, Λονδίνο, 1966 σελ. 186, 1970 Publisher Paladin Place of Publication London 

[3]  Kochan, Lionel Russia in revolution: 1890-1918 Weidenfeld and Nicolson, Λονδίνο, 1966 1970 Publisher Paladin Place of Publication London  σελ. 187-188

[4] Λέον Τρότσκι από το XV Κεφάλαιο του Α΄ Τόμου της Ιστορίας της Ρωσικής Επανάστασης    Σύνταξη-Επιμέλεια: Θεοδόσης ΘΩΜΑΔΑΚΗΣ

[5] Οι θέσεις του Απρίλη Β.Ι.Λένιν Σύγχρονη εποχή σελ. 9-10 Αθήνα 2012

[6] Λένιν: «Γράμμα προς την Κεντρική Επιτροπή», Άπαντα, τόμος 34, σελ. 119.

[7] Λέων Τρότσκι  Ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης σελ. 206, 2ος τόμος


[8] Τζον Ριντ Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο Σύγχρονη εποχή 1985 σελ. 165,171,172,177

Σχόλια