ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΟ ΣΙΝΕΜΑ



ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΟ ΣΙΝΕΜΑ
Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου
Η Άννα Μανιάνι επιχειρεί, μέσα από ένα ταλέντο της εποχής, να αναδείξει την προσωπικότητα και την αξία του μικρού της παιδιού. Από το 1951, λοιπόν, επισημαίνεται αυτή η τρομερή μάστιγα που έχει τσακίσει τόσες ανθρώπινες ψυχούλες και έχει γίνει πια μόδα στη σύγχρονη ελληνική τηλεόραση. Είχαμε και τα πραγματικά παιδιά-θαύματα στον κινηματογράφο: Η Σίρλεϊ Τεμπλ ευτύχησε να έχει και μια όμορφη ζωή μετά την καριέρα της. Αντίθετα, η Νάταλι Γουντ, με σπουδαίους ρόλους, είχε τραγικό τέλος χωρίς να πλησιάσει καν τα πενήντα της. Ο Μίκι Ρούνεϊ αναδείχτηκε, αλλά είχε οικογενειακά προβλήματα. Όσοι θυμούνται το Μόνος στο σπίτι και τον μικρούλη Μακόλεϊ Κάλκιν που τόσο αγαπήθηκε τότε, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι εξελίχτηκε σε μια πολύ δύσκολη προσωπικότητα, με καβγάδες με την οικογένεια για τα χρήματα, ψυχολογικά προβλήματα, ναρκωτικά. Αν περάσουμε, μάλιστα, στο χώρο της μουσικής, θα συναντήσουμε την τραγική στην κυριολεξία περίπτωση του Μάικλ Τζάκσον.
Παιδιά-θαύματα και στην πραγματικότητα και ως μυθοπλαστικοί ήρωες: Μερικά δεν είναι καν άνθρωποι. Ζουν, όμως, ανθρώπινα δράματα με συναισθηματικές διαδικασίες. Τι συμβαίνει, λοιπόν, στο ρομποτάκι στην Τεχνητή νοημοσύνη; Και ποιος είναι ο τραγικός Ντάριλ, ο δραπέτης του διαστήματος, άλλη μια ρεπλίκα; Παιδιά-θαύματα όταν για να μην υποκύψουν στον δωσιλογισμό, υπομένουν την εκτέλεση, όπως στο Αντίο, παιδιά του Λουί Μαλ.
Και ο μικρός Ιβάν που μόλις πλησιάζει τα 13 του, πηγαινοέρχεται μέσα στο χειμώνα, παίζει με το κρύο και το θάνατο για να συνεισφέρει κάτι στο μεγάλο πατριωτικό πόλεμο στην ταινία του Ταρκόφσκι Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν. Όταν ένα παιδί ανακαλύπτει τον κόσμο, συμβαίνουν πολλά παράξενα και ευτράπελα πράγματα, όπως στην πολύκροτη ταινία ξανά του Λουί Μαλ Η Ζαζί στο μετρό.
Και φυσικά πάντα υπάρχει η θεωρία των ευκαιριών, να κερδίσουμε κάτι στα διάφορα ριάλιτι. Έτσι, θυμόμαστε τον ήρωα από την οσκαρική ταινία Slumdog millionaire, που μας μεταφέρει στην τριτοκοσμική Ινδία. Ωστόσο, εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι πως αντιδρά το παιδί υπό δύσκολες συνθήκες. Και η πιο δύσκολη συνθήκη είναι ο πόλεμος. Τα είπαμε με την κατοχή και το Αντίο, παιδιά του Λουί Μαλ, συζητήσαμε για Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν, να θυμηθούμε και το ελληνικό Ξυπόλητο τάγμα του Γκρεγκ Τάλας, με τα Ελληνόπουλα να κλέβουν ψωμί από γερμανικά καμιόνια. Όσοι θυμούνται κατοχικές ιστορίες, θα πρέπει να γνωρίζουν το σκωπτικό άσμα Ο σαλταδόρος, όπου μικρά Ελληνόπουλα με κίνδυνο της ζωής τους αρπάζουν από τα γερμανικά καμιόνια τις ρεζέρβες των ελαστικών.
Και πως είναι η ζωή ενός μικρού, όταν πάνω απ’ το κεφάλι του πέφτουν βόμβες; Μας το λέει ο ένδοξος Βρετανός Τζον Μπούρμαν στο Ελπίδα και δόξα. Όμως, λυπάμαι που θα το γράψω, καμιά ταινία, κανένας σκηνοθέτης μέχρι στιγμής δεν θέλησε ή δεν μπόρεσε να απεικονίσει το δράμα των παιδιών που ενώ κρύβονται από ζούγκλα σε ζούγκλα στο Βόρειο Βιετνάμ δέχονται τις αμερικανικές ναπάλμ. Μπορεί μεν ο Φράνσις Φορντ Κόπολα στην πολύκροτη ταινία του Αποκάλυψη τώρα να δείχνει την επέλαση των θανατηφόρων ελικοπτέρων, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε την περίφημη ρήση του Ολλανδού ντοκιμαντερίστα Γιόρις Ίβενς, που δήλωσε ότι “άλλο είναι να γυρίζεται μια ταινία για τις βόμβες στο Βιετνάμ από αυτούς που τις ρίχνουν και άλλο από αυτούς που τις δέχονται”.
Βέβαια, υπάρχει και η κωμική πλευρά των δυσκολιών που αντιμετωπίζει το παιδί. Ήδη το Μόνος στο σπίτι μας απασχόλησε στην αρχή, αλλά τώρα θα ετυμηγορήσω πως είναι μια από τις πιο πονηρές, σαδιστικές και χειραγωγικές ταινίες ευρείας προπαγάνδας. Όταν ένας μικρός αντιμετωπίζει με πρωτοφανή σαδισμό και δύναμη δυο ληστές, αναπαράγεται η ιδεολογία της αυτοδικίας, της εξυπνάδας έναντι της χαζομάρας, και της αστικής υπεροχής έναντι του περιθωρίου. Όλα αυτά δεν είναι ακριβώς αρνητικά, αλλά πολύ αμφίσημα και διφορούμενα σχετικά με το χαρακτήρα του παιδιού. Αντίθετα, στο Ο Αη-Βασίλης είναι σκέτη λέρα, ο μικρός χοντρούλης τα πάει μια χαρά με το ληστή. Και όταν μιλάμε για σαδισμό μικρών, δεν μπορούμε να μη σταθούμε στο Kids του Λάρι Κλαρκ, που κάποιο αγόρι συνειδητά κολλάει μια κοπέλα με AIDS. Όλα αυτά είναι καλόπαιδα και κωλόπαιδα, που η ευμάρεια τους έχει αποχαυνώσει.
Σε αυτούς τους κινηματογραφικούς ήρωες, αλλά και στους υπαρκτούς που συναντούμε δίπλα μας, προτείνουμε να δουν τα Απαγορευμένα παιχνίδια. Εκεί, αυτά τα καλοζωισμένα ανθρωποειδή θα νιώσουν τι εστί βερίκοκο: δηλαδή πόλεμος, θάνατος, απώλεια, χωρισμός από την πρώτη αγάπη, ανωνυμία, απόγνωση. Στο κάτω κάτω, όσο παράξενο κι αν σας φαίνεται, κάθε σύγχρονη ευημερούσα καπιταλιστική κοινωνία, πίσω από την ελκυστική εμφάνιση των αγαθών της κρύβει επιμελώς την απανθρωπιά και την απόγνωσή της.

ΠΗΓΗ:ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ

Σχόλια