Η τεχνητή νοημοσύνη ως πανάκεια και ως απόλυτη καταστροφή



Η τεχνητή νοημοσύνη ως πανάκεια και ως απόλυτη καταστροφή

Βρετανοί επιστήμονες ανέπτυξαν ένα νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να διαγνώσει έγκαιρα τις καρδιοπάθειες, καλύτερα και από τους γιατρούς. Ένα δεύτερο σύστημα κάνει κάτι ανάλογο με τον καρκίνο των πνευμόνων.
Το πρώτο σύστημα, το οποίο αναπτύχθηκε στο νοσοκομείο Τζον Ράντκλιφ της Οξφόρδης και μπορεί να «δει» στις διαγνωστικές εξετάσεις κρίσιμες λεπτομέρειες που ξεφεύγουν από το μάτι του γιατρού, αναμένεται να αρχίσει να χρησιμοποιείται δωρεάν στα νοσοκομεία του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) της Βρετανίας από φέτος το καλοκαίρι.

  Ένα παρόμοιο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης αναπτύχθηκε για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου των πνευμόνων. Το σύστημα εντοπίζει τους πνευμονικούς όζους και ξεχωρίζει τους αβλαβείς από τους επικίνδυνους. Σήμερα οι γιατροί δεν μπορούν να είναι σίγουροι κατά πόσο κάποιοι όζοι θα εξελιχθούν σε καρκινικούς, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να πρέπει να κάνουν περιοδικές απεικονιστικές εξετάσεις για να διαπιστωθεί η εξέλιξη των όζων.
  Το νέο «έξυπνο» σύστημα, όπως έδειξαν οι έως τώρα κλινικές δοκιμές του, μπορεί να γλιτώσει από πολύμηνο άγχος τους ασθενείς που δεν πρόκειται να εμφανίσουν καρκίνο, καθώς επίσης είναι σε θέση να διαγνώσει τις περιπτώσεις καρκίνου νωρίτερα από τους γιατρούς.
  Ένα καινοτόμο σύστημα τεχνικής νοημοσύνης που μπορεί να προβλέψει πώς θα εξελιχθούν νέες οργανικές χημικές αντιδράσεις ανακαλύφθηκε από ομάδα ερευνητών του ΙΒΜ, μεταξύ των οποίων ένας Έλληνας μηχανικός υπολογιστών.
   Η πρόβλεψη του τι θα συμβεί όταν οι χημικές ουσίες αναμιγνύονται ή υφίστανται επεξεργασία, είναι δύσκολη, επειδή υπεισέρχονται πολλοί διαφορετικοί παράγοντες. Οι επιστήμονες αναζητούν νέους τρόπους για να κάνουν πιο προβλέψιμη την όλη διαδικασία και έτσι να επιταχύνουν την ανάπτυξη νέων χρήσιμων υλικών και φαρμάκων.
   Οι ερευνητές της ΙΒΜ, μεταξύ των οποίων ο Κώστας Μπέκας του ερευνητικού κέντρου της αμερικανικής εταιρείας στη Ζυρίχη, εφάρμοσαν την τεχνητή νοημοσύνη, αναπτύσσοντας ένα τεχνητό νευρωνικό δίκτυο, το οποίο τροφοδότησαν με μια μεγάλη βάση δεδομένων από σχεδόν 400.000 ήδη γνωστές χημικές αντιδράσεις.
Έχοντας μάθει όλες αυτές τις χημικές γνώσεις, το σύστημα ήταν στη συνέχεια σε θέση να κάνει προβλέψεις για μελλοντικές χημικές αντιδράσεις σε διαφορετικές συνθήκες. Το σύστημα προτείνει τις πέντε πιθανότερες εκβάσεις για κάθε χημική αντίδραση.
Οι επιστήμονες, που έκαναν μετά δοκιμές επαλήθευσης, διαπίστωσαν ότι η Νο1 πρόβλεψη είναι ορθή στο 80% των περιπτώσεων. Μέχρι στιγμής η εκπαίδευση του συστήματος έχει γίνει με μόρια έως 150 ατόμων.
  Οι ερευνητές της ομάδας τεχνητής νοημοσύνης του Facebook Μάικ Λιούις και Ντρουβ Μπάτρα ανέφεραν, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο και το New Scientist, ότι -χρησιμοποιώντας ως εργαλείο εκπαίδευσης μια βάση δεδομένων με πάνω από 5.000 συζητήσεις μεταξύ ανθρώπων- ανέπτυξαν ρομπότ λογισμικού που μπορούν να εμπλακούν «σε διάλογο και σε διαπραγματεύσεις από την αρχή έως το τέλος με άλλα bots και με ανθρώπους, καταλήγοντας σε κοινές αποφάσεις».
   Οι ερευνητές δημιούργησαν πολλά σενάρια διαπραγμάτευσης και έδειξαν ότι τα bots -που έχουν εφοδιασθεί με την τέχνη της παραπλάνησης- μπορούν να είναι σκληροί διαπραγματευτές στην αρχή (απορρίπτοντας τις αρχικές προσφορές), αλλά και δεόντως συμβιβαστικά στο τέλος (αποδεχόμενα π.χ. την αρχική προσφορά που είχαν απορρίψει), προκειμένου να υπάρξει τελική συμφωνία - μία πρακτική που οι άνθρωποι ακολουθούν συχνά.
   Είναι αξιοσημείωτο ότι αυτή η συμβιβαστική συμπεριφορά δεν διδάχθηκε στα bots από τους προγραμματιστές, αλλά την ανακάλυψαν μόνα τους στην πορεία της διαπραγμάτευσης, ως μια αποτελεσματική μέθοδο επίτευξης των στόχων τους.


Σύμφωνα με την ιστοσελίδα ειδήσεων “Χουανιτσιουβαν”, από τον Ιούνιο του 2017, ο συνολικός αριθμός των εταιρειών που ειδικεύονται στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) σε όλο τον κόσμο ανήλθε σε 2542, μεταξύ των οποίων 1078 εταιρείες ανήκουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και 592 στην Κίνα. Το αναλογικό μερίδιο των αμερικανικών εταιρειών ΤΝ ήταν 42%, των κινεζικών εταιρειών - 23%. Οι υπόλοιπες 872 εταιρείες βρίσκονται σε χώρες όπως η Ελβετία, η Σιγκαπούρη, η Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, το Ισραήλ, η Ινδία κ.α.

  Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, οι αμερικανικές εταιρείες ΤΝ ιδρύθηκαν το 1991 και βρίσκονται σε σταθερή φάση ανάπτυξης από το 2013. Σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, ο κλάδος της ΤΝ στην Κίνα ξεκίνησε λίγο αργότερα - το 1996 και αναπτύχθηκε με υψηλό ρυθμό από το 2008 έως το 2015. Το 2015, ο αριθμός των εταιρειών που συνδέονται με την ΤΝ έφτασε τις 166. Επιπλέον, η κινεζική κυβέρνηση το 2017 συμπεριέλαβε την ανάπτυξη της ΤΝ στην Εισήγηση για τη δραστηριότητα της κυβέρνησης.

  Ο Εκτελεστικός διευθυντής της Google, Eric Schmidt, δήλωσε ότι τα επόμενα πέντε χρόνια, οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν την ηγετική θέση στον τομέα της ΤΝ, αλλά στο μέλλον η Κίνα θα είναι στο ίδιο επίπεδο με τις ΗΠΑ όσον αφορά το επίπεδο ανάπτυξης της ΤΝ.
Χιλιάδες ειδικοί και αναλυτές της τεχνητής νοημοσύνης συνεχίζουν να προβλέπουν την επέλασή της, καθώς και ότι θα ξεπεράσει τους ανθρώπους, σχεδόν σε όλες τις επαγγελματικές του δραστηριότητες. Άλλωστε είναι πρόσφατη η επικράτηση της τεχνητής νοημοσύνης της Google, Deep Mind, εναντίον των κορυφαίων ανθρώπων του επιτραπέζιου παιχνιδιού Go. Το γεγονός ότι τα ρομπότ θα μπορέσουν να μας ξεπεράσουν σε πεδία όπως αυτά που απαιτείται φαντασία και δημιουργικότητα καταγράφουν νέες μελέτες. Ας το δούμε πιο συγκεκριμένα αυτή την είδηση:
   Ένα ακόμη σημαντικό βήμα στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης έκανε η βρετανική εταιρεία DeepMind, θυγατρική της Google, που ανακοίνωσε ότι το αναβαθμισμένο «έξυπνο» σύστημά της AlphaGo Zero κατάφερε να γίνει ειδήμων στο κινεζικό επιτραπέζιο παιγνίδι Go χωρίς καμία πλέον ανθρώπινη παρέμβαση, αλλά μαθαίνοντας τα πάντα μόνο του εκ του μηδενός.
  Χρειάσθηκε μόνο 40 μέρες για να αφομοιώσει γνώσεις 3.000 ετών και να γίνει ανίκητο στο συγκεκριμένο τρομερά απαιτητικό παιγνίδι.
  Το προηγούμενο πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης AlphaGo είχε έως τώρα νικήσει άνετα δύο από τους καλύτερους στον κόσμο παίκτες του Go, αρχικά με 4-1 τον 18 φορές παγκόσμιο πρωταθλητή νοτιοκορεάτη Λι Σε-ντολ και μετά με 3-0 τον κινέζο παγκόσμιο πρωταθλητή Κε Τζίε. Αλλά, είχε προηγουμένως εκπαιδευθεί μελετώντας επί μήνες εκατομμύρια παιγνίδια από ανθρώπους «μάστερ» του εν λόγω παιγνιδιού.

   Αυτή τη φορά, όμως, το νέο AlphaGo Zero ξεκίνησε χωρίς να έχει καμία άλλη ανθρώπινη εκπαίδευση, πέρα από τη γνώση των κανόνων του Go. Το νέο πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης άρχισε να παίζει με τον εαυτό του για εξάσκηση και μέσα σε τρεις μέρες -αφού είχε παίξει σχεδόν πέντε εκατομμύρια παιγνίδια!- ήταν πια ικανό να νικήσει το προηγούμενο πρόγραμμα AlphaGo (τον νικητή των ανθρώπων) με σκορ 100-0! Μάλιστα, το σύστημα βρήκε μόνο του πρωτότυπες κινήσεις, που μέσα σε τόσες χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι δεν είχαν διανοηθεί ότι μπορούν να υπάρξουν και δεν είχαν ποτέ χρησιμοποιήσει στο παιγνίδι τους.

  Ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου της Οξφόρδης ρώτησε αρκετές εκατοντάδες ειδικών της μηχανικής μάθησης σχετικά με το πόσα χρόνια θα χρειαστεί τεχνητή νοημοσύνη να ξεπεράσει συγκεκριμένα πεδία-ορόσημα των ανθρωπίνων δυνατοτήτων.
  Σύμφωνα με τις απαντήσεις τους, οι μηχανές που μπορούν να συνθέσουν ακαδημαϊκές εργασίες θα είναι έτοιμες το 2026, ενώ οι οδηγοί φορτηγών θα αντικατασταθούν από την τεχνητή νοημοσύνη έως το 2027. Παράλληλα, η A.I. (Artificial Ιntelligence) θα ξεπεράσει την ικανότητα του ανθρώπου στο εμπόριο έως το 2031, ενώ το πρώτο best-seller γραμμένο από μηχανή αναμένεται να κυκλοφορήσει στα βιβλιοπωλεία του 2049. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 2053, στα χειρουργεία θα υπάρχουν μόνο μηχανές.
Συνολικά, σε ποσοστό 50% οι ερωτηθέντες απάντησαν ότι η Α.Ι. θα μπορεί να εκτελέσει όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες σε 45 χρόνια και θα αυτοματοποιηθούν πλήρως σε 120 χρόνια. Στην έρευνα συμμετείχαν 352 ειδικοί από τους 1.634 που έλαβαν το σχετικό ερωτηματολόγιο.
  Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζει εντυπωσιακή εξέλιξη τα τελευταία χρόνια και - παρόλο που αποτελεί συχνά θέμα υπερβολών ή ακόμα και σεναρίων καταστροφολογίας - αρκεί να εστιάσουμε στην πραγματική τεχνολογική πρόοδο για να συνειδητοποιήσουμε τις συναρπαστικές δυνατότητές της.
Αποφεύγοντας την τεχνική ορολογία, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να προσδιοριστεί ως ένα υπολογιστικό σύστημα που μπορεί να εκτελέσει γνωστικές λειτουργίες ενώ ταυτόχρονα προσαρμόζεται και ‘μαθαίνει’, ώστε να γίνεται αποτελεσματικότερο. Σύγχρονα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να ‘κατανοούν’ το περιβάλλον τους σε πραγματικό χρόνο και να λαμβάνουν βέλτιστες αποφάσεις. Η ‘κατανόηση του περιβάλλοντος’ συνίσταται στην αποτελεσματική επεξεργασία πολλαπλών σημάτων και ροών δεδομένων. Οι τεχνολογίες Computer Vision και Natural Language Processing επιτρέπουν στα υπολογιστικά συστήματα να ‘κατανοούν’ εικόνες, βίντεο και ομιλία και να αντιδρούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
  Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα με πολιτικές, κοινωνικές και ηθικές προεκτάσεις. Για παράδειγμα, η Τεχνητή Νοημοσύνη επιτρέπει μεγάλης κλίμακας, έξυπνες αυτοματοποιήσεις που θα επιφέρουν δραματικές αλλαγές στην απασχόληση και την αγορά εργασίας. Από μία άλλη οπτική, υπάρχουν εξίσου μεγάλα ερωτήματα σχετικά με την πρόσβαση στα δεδομένα και τη γνώση που παράγεται από την ανάλυση και μοντελοποίησή τους. Όπως επίσης και σχετικά με την διαχείριση και ‘εκπαίδευση’ κεντρικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
  Τεράστιες θα είναι οι αλλαγές στους χώρους και στις διαδικασίες εργασίας.

  Τεχνητή νοημοσύνη και ρομπότ αποτελούν μία δυνητική απειλή για τη σταθερότητα του πλανήτη: ο φόβος των ανθρώπων για την αυτοματοποίηση, το μαζικό κύμα ανεργίας που ενδέχεται να προκαλέσουν, αλλά και η επέλαση των σκεπτόμενων μηχανών στο πεδίο της μάχης, είναι ζητήματα που καλείται να διαχειριστεί η νέα υπηρεσία του ΟΗΕ, το Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης και Ρομποτικής, με έδρα τη Χάγη.

  Την ίδια ώρα, όμως, δημιουργούν και τεράστιες δυνατότητες, τις οποίες η εν λόγω υπηρεσία σκοπεύει να αξιοποιήσει για την επίτευξη των στόχων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Όπως δήλωσε στον ολλανδικό Τύπο και συγκεκριμένα, στην εφημερίδα de Telegraaf, ο σύμβουλος στρατηγικής, Irakli Beridze, «αν οι κοινωνίες δεν προσαρμοστούν γρήγορα στα νέα δεδομένα, θα προκληθεί αστάθεια. Ένας από τους πιο σημαντικούς στόχους μας είναι να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο ειδικών από όλους τους τομείς. Δεν θέλουμε να εμποδίσουμε την τεχνολογία. Θέλουμε να την αξιοποιήσουμε για την επίτευξη των στόχων του Οργανισμού».
  Τον Αύγουστο, περισσότερες από 100 σημαντικές προσωπικότητες, ανάμεσά τους και ο Elon Musk ζήτησαν από τον ΟΗΕ να εμποδίσει την ανάπτυξη αυτόνομων όπλων. Όπως ανέφεραν στην κοινή δήλωσή τους, «τα αυτόνομα όπλα απειλούν να αποτελέσουν την τρίτη επανάσταση στο πεδίο του πολέμου. Μπορούν να αποτελέσουν όπλα τρομοκρατών κατά αθώων πληθυσμών και όπλα στα οποία αν εισβάλουν χάκερ μπορούν να χρησιμοποιηθούν με πολύ επικίνδυνους τρόπους».
  Πολύ μεγαλύτερη θα είναι η απειλή αν βρίσκονται στα χέρια ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, αντιδραστικών-φασιστικών καθεστώτων και μονοπωλίων "προστασίας και ασφάλειας".
  Τρεις διεθνείς προσωπικότητες, ο Στίβεν Χόκινγκ, ο Ελον Μασκ και ο Μπιλ Γκέιτς, ένιωσαν διαδοχικά την ανάγκη τους τελευταίους δύο μήνες να μας προειδοποιήσουν για τους μεγάλους κινδύνους που εγκυμονεί η συνδυασμένη τεχνολογική προσπάθεια αναπαραγωγής μέσω μηχανών του ανθρώπινου νου (Τεχνητή Νοημοσύνη) και του ανθρώπινου σώματος (Ρομποτική). Άραγε, αυτοί οι πρωταγωνιστές της σύγχρονης τεχνοεπιστήμης γνωρίζουν κάτι που εμείς οι κοινοί θνητοί το αγνοούμε; Ή απλώς, με τις τεχνοφοβικές δηλώσεις τους, θέλησαν να τραβήξουν πάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας;
  Τους τελευταίους μήνες αναζωπυρώθηκε διεθνώς το ενδιαφέρον των ΜΜΕ και του κοινού για τις εξελίξεις στους τομείς έρευνας της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής. Αφορμή για αυτό το μεγάλο ενδιαφέρον ήταν οι ιδιαίτερα ανησυχητικές προβλέψεις που διατύπωσαν τρεις κάθε άλλο παρά τεχνοφοβικές διεθνείς προσωπικότητες.
 «Η τεχνητή νοημοσύνη ίσως να είναι η πιο σημαντική κατάκτηση του ανθρώπου. Κρίμα που μπορεί να αποδειχτεί και η τελευταία!» δήλωσε ο επιφανής φυσικός και κοσμολόγος Στίβεν Χόκινγκ (Stephen Hawking) σε συνέντευξη που έδωσε τα Χριστούγεννα στο BBC.
  Γιατί όμως η πλήρης ανάπτυξη των δυνατοτήτων και των εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης (Τ.Ν.) μπορεί να οδηγήσει στην εξάλειψη του ανθρώπινου είδους; Επειδή, όπως διατείνεται ο Χόκινγκ: «τα ανθρώπινα όντα, περιορισμένα από τους υπερβολικά αργούς ρυθμούς της βιολογικής τους εξέλιξης, δεν θα καταφέρουν να ανταγωνιστούν τις νοήμονες μηχανές».
  Αξίζει να σημειωθεί ότι ο μεγάλος Βρετανός φυσικός έκανε αυτήν την πεσιμιστική πρόβλεψη όταν ρωτήθηκε από τον δημοσιογράφο του BBC σχετικά με τα τεχνολογικά επιτεύγματα που του επιτρέπουν να κινείται και να επικοινωνεί με το περιβάλλον του. Βλέπετε, αρκετοί από τους τεχνολογικούς νεωτερισμούς που χρησιμοποιήθηκαν για να παρακαμφθεί η τραγική του ασθένεια βασίστηκαν στην ανάπτυξη της Τ.Ν.
  Παραδόξως, τις ίδιες ανησυχίες με τον φυσικό Χόκινγκ διατύπωσαν πρόσφατα και δύο σημαντικοί πρωταγωνιστές της σύγχρονης πληροφορικής: τόσο ο Ελον Μασκ (Elon Musk), ιδρυτής των πρωτοποριακών εταιρειών εφαρμοσμένης επιστήμης «SpaceX» και «Tesla Motors», όσο και ο Μπιλ Γκέιτς (Bill Gates), ιδρυτής και πρόεδρος της Microsoft, της μεγαλύτερης εταιρείας λογισμικού στον κόσμο, υποστηρίζουν ότι η πλήρης εφαρμογή του προγράμματος της Τ.Ν. αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη απειλή για το μέλλον της ανθρωπότητας.
  Ο Ελον Μασκ θεωρεί ότι είναι ήδη επιτακτική ανάγκη να γίνει μια διεθνώς συντονισμένη προσπάθεια ελέγχου από τις κυβερνήσεις όλων των σχετικών με την Τ.Ν. ερευνών!
  Από πανάκεια, η ΤΝ, επίτευγμα που από τη μια μπορεί να απαλλάξει την ανθρωπότητα από απίστευτους κόπους σωματικούς και πνευματικούς, που μπορεί να μετατρέψει την καθημερινή ημέρα του ανθρώπου από βάσανο για την επιβίωση σε θαυμαστή διαδικασία χαράς της δημιουργίας, απόλαυσης στη λύση προβλημάτων, άπλετου ελεύθερου χρόνου για την ανάπτυξη των κοινωνικών σχέσεων, φιλίας, έρωτα, που μπορεί να επισπεύσει το πέρασμα της από την προϊστορία της στην πραγματική ιστορία, η ίδια οι δομή και η λειτουργία του συστήματος μπορεί να την μετατρέψει στο απόλυτο μέσο καταστροφής της
  Από όλους τους πόρους του συστήματος, από όλες τις εξελίξεις και τα επιτεύγματα της ανθρωπότητας, από κάθε νηφάλια φωνή, με την πιο μεγάλη επιτακτικότητα, προβάλει η ανάγκη μιας συλλογικής σχεδιασμένης πορείας της ανθρωπότητας, ενάντια στη μόνη σημερινή δύναμη κατεύθυνσης της εξέλιξης της που καθορίζεται και είναι το κέρδος, η εκμετάλλευση των εργαζομένων και τα συμφέροντα, οι αντιθέσεις και η εξουσία των κυρίαρχων δυνάμεων, του κεφαλαίου. 
  Η κοινωνία των ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών, των ίσων και διαφορετικών ανθρώπων, που τα συμφέροντα του ενός θα τα υπερασπίζονται όλοι και όλων ο καθένας, είναι η μόνη κοινωνία που μπορεί να ελέγξει τις παντοδύναμες δυνάμεις που βγάζει η ανθρωπότητα από το μαγικό λυχνάρι της συλλογικής νοημοσύνης της.

 Επιμέλεια: Πάνος Ευθυμίου


Σχόλια